Qiortagaqarluni ingerlatsineq

Ingerlaqqiffiusunik ilinniarnernut qiortagaqarluni ingerlatsineq atuutilerpoq. Malittarisassat tassunga tunngasut nalunaarummi §4, §11, imm. 5, §§ 39-48 aamma §§ 77-78-imi takuneqarsinnaapput, taakkununngalu innersuussivugut.

Sinaakkusiussaq
Imaappoq ilinniaqqinniarlutik aallartitaqartut tamarmik sinaakkummik 82-inik qiugassartalimmik pissarsisarput. Qiorsinerup ataatsip assingaa qaammat ataaseq ilinniagaqarnersiutisineq, qitornanut tapiissutaajunnartut ilanngullugit. Sinaakkummi qiugassat amerlasusiisa assigaat qaammatit ilinniaqqinnermi Namminersorlutik Oqartussanit ilinniagaqarnersiuteqarfiusinnaasut. Qiugassat nunguppata Namminersorlutik Oqartussanit taperneqartarunnaassaatit.

Tapiissutisisarnerup sivisussusia
Ilinniakkami ataatsimi qiugassiisoqartarpoq, ilinniakkap qaammatinngorlugit nalinginnaasumik sivisussusissaata nalinga qiugassanik 12-nik ilallugu.

Ilinniagaq bachelorerinngorfiullunilu kandidatinngorfiusoq ilinniakkatut marluttut nalilerneqartarpoq, taamaammat qiugassanik tamarmik immikkut 12-nik amerlassusilinnik ilaneqartarpoq. Immikkut qiugassanik ilasineq pisariaqartitsinikkut pisarpoq, tassa ilinniarnermit nalinginnaasumit kinguaattoornikkut sivitsuisoqartoqartariaqalerpat. Ilinniakkamut aalajangersimasumut qiortakkat immikkut tunniussat atorneqanngitsoortut ilinniarnernut allanut ingerlateqqinneqarsinnaanngillat, aamma bacheloritut ilinniarnermiit kandidatitut ilinniarnermut nuunneqarsinnaanatik.

Ilinniakkami ingerlassami qiugassatut naatsorsuussat nunguppata, ilinniakkamut tassunga Namminersorlutik Oqartussat tapiisarnerat taamaatissaaq. Imaassinnaavoq sinaakkusiussap iluani suli qiugassaateqaraluartutit, taakkuli massakkut ilinniakkannut atorneqarsinnaassanngillat.

Sinaakkutip allinera
Qaqutigoortumik aalajangersimasumillu pisoqartillugu sinaakkusiussaq 82-inik qiugassartalik ilaneqarsinnaavoq. Taamaaliornermut assersuutaasinaavoq bachelorinngoriarluni kandidatinngorniarnerup sivisussusilerneqarnerani qaammatit 60-it nalinginnaasut qaangerneqaraangata (soorlu nakorsanngorniarnermi).

Aamma sinaakkusiussap ilaneqarnissaa qinnutigisinnaavat, uppernarsaaserneqarsinnaasumik napparsimasimaneq pissutsilluunniit allat immikkut ittut peqqutigalugit ilinniakkat naammassisinnaasimanngikkukku, assersuutigalugulu allamik ilinniartariaqalersimaguit. Sinaakkusiussaq ilaneqareersorlu ilinniagaq kipitinneqarpat sinaakkusiussaq atorunnaarsinneqassaaq.

Piffissap tapiissutisiaqarfiusup sivitsorneqarnera
Piumasaqaataasut aalajangersimasut (tak. nalunaarummi § 45) piviusunngortissinnaagukkit piffissamut tapiissutisiaqarfigisinnaasannut ilassutitut immikkut qiugassinneqarsinnaavutit erninermut meeravissiartaarnermulluunniit atatillugu. Aammattaaq ilitsersuisoq qinnuteqarfigisinnarlugu immikkut qiugassinneqarsinnaavutit, ilinniakkanni kinguaattooruit, pissutsit immikkut ittut uppernarsaaserneqarsinnaasullu pissutigalugit (tak. nalunaarummi § 47).

§ 46 malillugu ilinniartut timersullammattut Pisortaqarfimmit akuerisaasut qiugassanik amerlanernik tunineqarnissaat akuerineqarsinnaavoq, pisortaqarfiup akuerisaanik immikkut aaqqissuussamik ilinniakkamik ingerlatsippata.

Angalanermi qiorsisarnerit
Qiugassanuttaaq ilaapput angalanermi qiugassat. Angalaniarluni qiorsineq ataaseq naleqarpoq akiliunneqarluni angalanermik ataatsimik. Akiliunneqarluni angalanermi qiorsinerit ilinniarnerup aallartinnerani, unitsinnerani naammassineranilu atorneqartut, qiorsinertut nalinginnaasutut taaneqartarput. Qiugassap iluaniipput angalanernut 4-nut qiugassat nalinginnaasut ("angalanermut sinaakkut"). Taamaattoq atuanngiffeqarnerup nalaani angalalluni qiorsinerit sinaakkuteqanngillat (atuanngiffimmi qiorsinerit) angalanernullu allanut qiorsinerit (immikkut ittumik angalanermi qiorsinerit). Atuanngiffimi  akiliunneqarluni angalanernut qiorsinerit qaqugu pisarnissaat § 42-mi aalajangersagaapput, immikkullu ittumik angalanermi qiorsinerit § 43-mi aalajangersagaallutik.

Qiorsisoqannginnissaanik aalajangernerit
Illit nammineq aalajangerlugu qiorsinngitsoortitsisinnaavutit. Qiorsisitsinngitsoornerit sinaakkutip allanngortinnissaanut tapiiffigineqartarnerullu sivisisussusianut allannguisuunngillat. Nammineq aalajangerlugu qiorsisitsinngitsoornerit kingornatigut atorneqarsinnaanngillat, soorlu qaammatip ingerlanerani arlaleriarluni qiorsinissanut atorneqarsinnaanngillat.

Qiorsititsinngitsooruit malugisariaqarpat nalunaarummi § 11, imm. 3 naapertorlugu, tapisiaqarfissarigaluatit kapitali 4-mi allassimasut aammattaaq pinngitsuussagakkit (imaappoq akiliunneqarluni angalanerit, pigisat angallanneri, katsorsartinnermi aningaasartuutit il.il.).

Qiorsisitsinngitsoortarneq pillugu ersarinnerusumik paasisaqarusuttunut nalunaarummi § 78 innersuunneqarpoq.

Qiorsinerup naatsorsornera aningaasartaanillu tunniussineq
Qiorsinerit qaammatit ilivitsukkaarlugit naatsorsortarput. Ilinniarnerup allartinnerani ilinniarnerullu nalaani qiorsisitsisinnaavutit qaammatip akiliiffissap 15-iani ilinniartuusimaguit. Qiorsinerit qaammammut kingumoortumik aningaasartalerneqartarput. Qiorsinerup naatsorsortarnera aningaasartaalu pillugit paasisaqarumasunut Nalunaarummi § 77 innersuunneqarpoq.

Siusinnerusukkut ilinniarsimasunut maannalu ilinniartunut ikaarsaariarnermi malittarisassat.
Nalunaarummi kapitali 8-mi ikaarsaariarnermi aalajangersakkat allassimapput, tassanilu ilinniartunut eqimattakkaanut pingasuusunut Namminersorlutik Oqartussanit taperneqartartunut qiorsisarnermik aaqqissuussinerup naleqqussarnissaa siunertarineqarpoq:

• ilinniartunut siusinnerusukkut ingerlaqqiffiusumik ilinniagaqareersimasunut
• ilinniakkaminnik unitsitsiinnarsimasunut
• ilinniakkamik maanna ingerlatsisunut.

Malittarisassani tunngavigineqarpoq qiorsisarluni aaqqissuussinerup eqqunneratigut, ilinniagaqarnisiaqartarnermik malittarisassat maannamut atuuttut naapertorlugit ilinniartut pisinnaatitaaffigilersimasaat eqqugaassanngitsut. Tulliullugu malittarisassani tunngaviuvoq, Namminersorlutik Oqartussanit tapiiffigineqarluni ilinniakkanut naammasseriikkanut sinaakkusiussanit taakkualuunniit ilaannit aamma maanna ilinniagarisap ilassutigisaanit ilanngaasoqartassasoq. Tamanna pillugu paasissutissat annertunerusut nalunaarummi §§ 81-82-imiipput.

Ilinniagaqartut ataasiakkaat qiorsisarluni periutsip atuutilinnginnerani atuutilerneratalu kingorna illinniakkaminni killiffiat pisariaqartitsinerallu naatsorsorneqarsimavoq, tassani sinaakkummi qanoq sinneqartiginersut tapiissutinillu pissarsisarnerisa sivisussusiat ilanngullugit eqqarsaatigineqarlutik.

Kalaallit Nunaata avataanni ilinniagaqartunut immikkut
SU-mi qiorsisarnermut tunngasut
Namminersorlutik Oqartussanit ilinniagaqarnersiuteqarsinnaanngilatit piffissami tassani Statens Uddannelsesstøttemit (SU) pisartagaqaruit. Ilinniaqqinnerpit nalaani SU-mit pisartagaqarsimaguit, tamatumalu kingorna Namminersorlutik Oqartussanit pisartagaqaleruit SU-mit pisarsimasavit amerlaqataannik qiugassaatitit ikilineqassapput, Nalunaarummi § 44, imm. 4-mi qiorsinernik katillugit 82-inik pissarsiaqartussaanerit aallaavigalugu.

Naatsorsuinerit isumaqatiginngikkukkit allanilluunniit apeqqutissaqaruit Kalaallit Illuanni siunnersortimut saaffiginnissaatit.